– Πού μπορώ να βρω βιβλία σας, κύριε Μαρή; – Στις εκδόσεις «Ατλαντίς», στην Κοραή. – Αυτά τα έχω διαβάσει. – Δεν υπάρχουν άλλα, φίλε Νούσια! Μόνο αυτά τα πενήντα έχω γράψει!
Στα 18 μου αποφάσισα να γίνω δημοσιογράφος. Ηθικός αυτουργός ο Γιάννης Μαρής. Αγάπησα τη δημοσιογραφία διαβάζοντας την καθημερινή του στήλη στην εφημερίδα «Ακρόπολις», τις συνεντεύξεις του, τις έρευνες, τις αποστολές του στο εξωτερικό.
Αργότερα γνώρισα και τον ίδιο. Με δεχόταν στο γραφείο του, μιλάγαμε για πολλά και με αποκαλούσε «κύριε συνάδελφε». Τίτλος τιμής για μένα.
Τι με γοήτευε στο γράψιμό του; Έγραφε γλαφυρά αλλά απλά. Όπως κουβεντιάζουμε με την παρέα μας. Καμιά σχέση με τον στόμφο, τις μεγαλοστομίες, τις καθαρευουσιάνικες πομφόλυγες που κυριαρχούσαν στον Τύπο της εποχής.
Είχε προχωρημένες απόψεις και δημοκρατική ευαισθησία. Στη δεξιά και φιλοχουντική «Ακρόπολη» ο Μαρής αποτελούσε χτυπητή παραφωνία.
Άφηνε ειρωνικούς υπαινιγμούς για τη χούντα, χωρίς εκείνη να το «πιάνει». Σε μια συνέντευξή του με τον Παττακό, τον υπ’ αριθμόν δύο του καθεστώτος, τον ρωτούσε επίμονα αν σκοπεύουν να κάνουν εκλογές και να αποκαταστήσουν τη δημοκρατία.
– Αν με πείσετε πως η χώρα χρειάζεται εκλογές, κύριε Μαρή, σας δίνω τον λόγο μου πως θα τις κάνουμε αύριο το πρωί! – Δεν πρόκειται να το επιχειρήσω, κύριε αντιπρόεδρε. Στη ζωή μου δεν συνηθίζω να ματαιοπονώ.
«Κι εγώ δικός σας είμαι, δημοκρατικός, μη κοιτάτε που δουλεύω στον Μπότση», τον άκουσα να λέει το 1978 στον Δημήτρη Μπέη, τον νεοεκλεγμένο τότε δήμαρχο της Αθήνας.
Δημοκρατικός και στην πρώτη γραμμή των αγώνων ο Γιάννης Μαρής (Γιάννης Τσιριμώκος): Νεαρός φοιτητής κατά της δικτατορίας Μεταξά, φαντάρος στο αλβανικό μέτωπο το ΄40, αντάρτης του ΕΑΜ στην Κατοχή, ιδρυτικό στέλεχος στο Σοσιαλιστικό Κόμμα του Αλέξανδρου Σβώλου, κρατούμενος στις φυλακές ως δημοσιογράφος γιατί τόλμησε να φέρει στο φως τις φρικαλεότητες της Μακρονήσου.
Απολάμβανα και τα βιβλία και τις ταινίες του. Όπως το «Έγκλημα στο Κολωνάκι» και το «Έγκλημα στα Παρασκήνια» (φωτογραφία).
– Γιατί γράφετε αστυνομικά μυθιστορήματα, κύριε Μαρή; – «Σκιτσάρω» ανθρώπινους χαρακτήρες, συναισθήματα, ψυχικές συγκρούσεις, ατμόσφαιρα. Αλλά πόσοι θα τα διάβαζαν χωρίς το αστυνομικό μυστήριο; – Και οι ταινίες σας; – Αρρωσταίνω κάθε φορά που ένα βιβλίο μου γίνεται ταινία. Οι ταινίες κρατάνε την πλοκή, που από μόνη της δεν λέει τίποτα, και πετάνε όλα τα άλλα.
Ο Βασίλης Βασιλικός γράφει πως αγάπησε την Αθήνα μέσα από τις περιγραφές του Γιάννη Μαρή. Μοναδικά ατμοσφαιρικές περιγραφές της πόλης του ’50 και του ’60: Η μεταπολεμική «καλή κοινωνία» των δωσίλογων της Κατοχής δίπλα στους φτωχοδιάβολους που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα.
Ο Μαρής έφυγε νωρίς από τη ζωή. Δεν πρόλαβε να χαρεί τη σύνταξή του και να γράψει τα δυο βιβλία που σχεδίαζε: για την προδομένη Εθνική Αντίσταση και για τις απόπειρες δολοφονίας κατά του Μακαρίου.
Την ηθική αυτουργία του Γιάννη Μαρή στην επαγγελματική μου επιλογή δεν την ξεχνώ, αν και το αδίκημα έχει παραγραφεί. Όπως οι μίζες των υπουργών. ΘΩΜΑΣ ΝΟΥΣΙΑΣ
