Απρίλιος 1965. Τρεις μαθητές του σχολείου μου, της Ζωσιμαίας, αποβάλλονται για πάντα από όλα τα γυμνάσια των Ιωαννίνων. Με εντολή του ίδιου του πρωθυπουργού και υπουργού Παιδείας, του Γεωργίου Παπανδρέου!
Το έγκλημά τους; Τόλμησαν να πάνε σε συναυλία του Μίκη στο κινηματοθέατρο «Παλλάδιο». Και να του προσφέρουν ανθοδέσμη.
Στη φωτογραφία ο Μίκης Θεοδωράκης, βουλευτής της ΕΔΑ και πρόεδρος της Νεολαίας Λαμπράκη, επισκέπτεται τα γραφεία της οργάνωσης στα Γιάννινα λίγο πριν τη συναυλία. Πίσω του ο αδερφός του ο Γιάννης, στο κάδρο στον τοίχο ο δολοφονημένος Γρηγόρης Λαμπράκης.
Τι είχε συμβεί; Η φωτογραφία με την ανθοδέσμη (δείτε τη στο πρώτο σχόλιο της ανάρτησης) δημοσιεύτηκε σε αθηναϊκή εφημερίδα και έγινε ο κακός χαμός: «Οι Λαμπράκηδες διαφθείρουν τη νεολαία μας!».
Αποβάλλονται αμέσως οι τρεις της Ζωσιμαίας και ακολουθούν αποβολές για ανάλογα «κακουργήματα» από άλλα γυμνάσια των Ιωαννίνων, της Άρτας, της Κομοτηνής και της Καβάλας.
Ένα μήνα νωρίτερα, τον Μάρτιο του 1965, ο Παπανδρέου προειδοποιούσε με εγκύκλιό του: «Κι αν συμβή να υπάρξουν διδάσκαλοι όχι ανήκοντες, αλλά και απλώς συμπαθούντες ή ανεχόμενοι την κομμουνιστικήν προπαγάνδαν, δεν έχουν θέσιν εις την Εκπαίδευσιν».
Σήμερα όλα αυτά μοιάζουν απίστευτα, καθώς η περίοδος της Ένωσης Κέντρου θεωρείται -και ήταν σε μεγάλο βαθμό- Άνοιξη ελευθερίας και όαση δημοκρατίας. Δεν είναι όμως ανεξήγητα.
Η αξιωματική αντιπολίτευση, η ΕΡΕ του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, χαρακτήριζε την Ένωση Κέντρου συνοδοιπόρο των κομμουνιστών. Και ο Παπανδρέου πλειοδοτούσε σε αντικομμουνιστική υστερία, στην προσπάθειά του να συγκρατήσει τους συντηρητικούς ψηφοφόρους του και να αποφύγει μια μετωπική σύγκρουση με τα ακροδεξιά στελέχη του κόμματός του.
Είναι τα ίδια στελέχη που τρεις μήνες αργότερα τον ανέτρεψαν. Σε αγαστή συνεργασία με το Παλάτι, με μωροφιλόδοξους συνεργάτες του όπως ο Νόβας, με αδίστακτους τυχοδιώκτες όπως ο Μητσοτάκης και με βουλευτές που εξαγοράστηκαν με χρήμα και υπουργικά χαρτοφυλάκια.
Ο ενάμιση χρόνος της κυβέρνησης της Ένωσης Κέντρου είναι η «Χαμένη Άνοιξη» του Στρατή Τσίρκα. Η χαμένη ευκαιρία.
Είχε μόλις αρχίσει, για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες, να πνέει άνεμος ελευθερίας και δημοκρατίας και να ανθίζει η ελπίδα. Κάποιοι, όμως, δεν άφησαν να ολοκληρωθεί το θαύμα. Μετέτρεψαν την Άνοιξη σε σύντομη παρένθεση που βιάστηκαν να κλείσουν.
Πρώτα οι εκ των έσω τρικλοποδιές και τα αυτογκόλ, όπως η περιβόητη εγκύκλιος του Μαρτίου του ’65. Ύστερα το βασιλικό πραξικόπημα, η αποστασία, η δικτατορία.
Οι… νόμιμοι ιδιοκτήτες της χώρας (Παλάτι, Αμερικανοί, ολιγάρχες, Δεξιά, παρακράτος) δεν αφήνουν να τους πάρουν την εξουσία και την κουτάλα οι «μουσαφιραίοι». Διαχρονικά. Δεν επιτρέπουν να μείνουν για πολύ στην κυβέρνηση οι δημοκρατικές δυνάμεις.
Παλιά τους τέχνη: εκτελέσεις όπως του Νίκου Μπελογιάννη, τρομοκρατία, διώξεις, πολιτικές δολοφονίες όπως του Γρηγόρη Λαμπράκη, φυλακές και εξορίες, εκλογές βίας και νοθείας όπως του 1961, βασιλικά πραξικοπήματα όπως του 1965, στρατιωτικά πραξικοπήματα όπως του 1967.
Τώρα εκμοντερνιστήκαμε. Τέρμα τα παλάτια, τα πραξικοπήματα με τανκς, οι χούντες των καραβανάδων. Τα πραξικοπήματα πλέον είναι συνταγματικά, κοινοβουλευτικά, δικαστικά. Τις χούντες σήμερα τις κάνουν οι μαφιόζοι νταβατζήδες ολιγάρχες. Με κολαούζους τους πολιτικούς.
Αυτοί είναι πλέον που μετατρέπουν κάθε φορά την Άνοιξη σε σύντομη παρένθεση. Όπως το 1974, το 1981, το 2015. Αυτοί είναι που δεν αφήνουν την ελπίδα να ανθίσει. ΘΩΜΑΣ ΝΟΥΣΙΑΣ
